Czy pobieranie szpiku kostnego do badania boli?
Pobranie szpiku nie zawsze jest całkowicie bezbolesne, jednak zwykle wykonuje się je w znieczuleniu miejscowym, które ogranicza dolegliwości. Podczas podawania znieczulenia można poczuć ukłucie i krótkie pieczenie. Później, w trakcie pobierania, część osób odczuwa chwilowy, ostry ból, a inni opisują tępy ucisk lub rozpieranie. Wrażenia zależą od rodzaju procedury i indywidualnej wrażliwości.
Nie ma jednej uniwersalnej oceny bólu. Dla wielu pacjentów badanie jest nieprzyjemne, ale możliwe do zniesienia, natomiast u części doznania są silniejsze. Dlatego nie warto zakładać, że procedura „nie boli”. Trafniej powiedzieć, że znieczulenie zmniejsza ból, ale może nie wyeliminować wszystkich odczuć.
Jeśli w czasie pobierania ból jest silniejszy, niż zapowiedziano, należy od razu powiedzieć o tym osobie wykonującej badanie. Personel może zrobić przerwę, sprawdzić działanie znieczulenia lub dostosować postępowanie przeciwbólowe. Informowanie o odczuciach jest częścią bezpiecznego przebiegu procedury.
Na czym polega aspiracja i trepanobiopsja szpiku?
Określenie „badanie szpiku” może oznaczać aspirację, biopsję trepanobiopsyjną albo wykonanie obu procedur podczas jednej wizyty. Badanie pozwala ocenić komórki krwiotwórcze oraz wykrywać lub monitorować między innymi choroby krwi. Lekarz dobiera rodzaj pobrania do pytania diagnostycznego, ponieważ każda próbka dostarcza innych informacji.
Aspiracja szpiku
Podczas aspiracji lekarz pobiera strzykawką niewielką ilość płynnej części szpiku. Sama aspiracja trwa zwykle kilka minut. Charakterystyczny ból może pojawić się w chwili zasysania próbki: bywa krótki i ostry, a czasem promieniuje do pleców lub nogi. Nie każdy pacjent odczuwa go w ten sam sposób.
Biopsja trepanobiopsyjna
W trepanobiopsji pobiera się niewielki, walcowaty fragment tkanki szpikowej wraz z fragmentem kości. Wykorzystuje się do tego specjalną igłę, którą lekarz obraca, aby uzyskać próbkę. Pacjenci częściej opisują wtedy ucisk, rozpieranie albo tępy ból. Ponieważ aspiracja i trepanobiopsja pokazują różne elementy szpiku, lekarz może zlecić obie metody.
Cała procedura, obejmująca aspirację i biopsję, trwa zwykle około 10-30 minut. Czas zależy między innymi od zakresu pobrania i rodzaju zastosowanego znieczulenia.
Jak przebiega pobranie i jakie znieczulenie się stosuje?
Najczęściej próbkę pobiera się z tylnej części kości biodrowej. Pacjent leży zwykle na boku lub na brzuchu, w pozycji wskazanej przez personel. Mostek wykorzystuje się rzadziej, zależnie od rodzaju badania i decyzji lekarza.
Przed zabiegiem skóra jest odkażana, a następnie podaje się znieczulenie miejscowe w skórę i głębsze tkanki, zwykle także w okolicę powierzchni kości. Samo znieczulenie może wywołać krótkie ukłucie lub pieczenie. Gdy zacznie działać, lekarz wprowadza igłę przez skórę i kość, po czym pobiera płynną próbkę, fragment tkanki albo oba materiały.
Pacjent zazwyczaj pozostaje przytomny. W wybranych sytuacjach można zastosować lek uspokajający lub silniejsze znieczulenie. Jeśli planowana jest sedacja, placówka może przekazać dodatkowe zasady dotyczące jedzenia i picia, prowadzenia samochodu oraz powrotu do domu. Należy stosować się do otrzymanych instrukcji i, jeśli to konieczne, wcześniej zorganizować transport.
Jak przygotować się do badania szpiku?
Przed procedurą trzeba przekazać personelowi informacje o stanie zdrowia i przyjmowanych lekach. Szczególnie ważne są leki przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe, alergie, skłonność do krwawień oraz wcześniejsze doświadczenia z bólem lub omdleniami. Mała liczba płytek krwi albo stosowanie leków rozrzedzających krew może zwiększać ryzyko krwawienia.
Nie należy samodzielnie odstawiać żadnych leków. O tym, czy zmienić sposób ich przyjmowania przed badaniem, decyduje lekarz. Warto też zapytać, jak postępować z lekami przeciwbólowymi po pobraniu. Niektóre środki, w tym aspiryna, mogą zwiększać ryzyko krwawienia, dlatego należy stosować je wyłącznie zgodnie z zaleceniem medycznym.
Jeśli pacjent obawia się bólu, może powiedzieć o tym przed rozpoczęciem procedury. Warto zgłosić wcześniejsze omdlenia, trudności z tolerowaniem zabiegów lub sytuacje, w których znieczulenie działało słabiej. Takie informacje pomagają zespołowi dobrać sposób postępowania i wyjaśnić, czego można się spodziewać.
Co dzieje się po pobraniu i kiedy szukać pomocy?
Po wyjęciu igły personel uciska miejsce wkłucia, aby ograniczyć krwawienie, i zakłada opatrunek. Należy utrzymać go przez czas wskazany przez placówkę oraz obserwować skórę w miejscu pobrania. Przez kilka dni może utrzymywać się tkliwość lub obolałość, która zazwyczaj stopniowo ustępuje.
Środki przeciwbólowe należy przyjmować zgodnie z zaleceniami. Nie należy sięgać po lek, który może nasilać krwawienie, bez upewnienia się, że jest odpowiedni w danej sytuacji. Jeśli po sedacji obowiązują ograniczenia dotyczące aktywności lub prowadzenia pojazdów, trzeba ich przestrzegać.
Ciężkie powikłania są rzadkie, ale możliwe jest krwawienie lub zakażenie. Skontaktuj się z personelem medycznym, jeśli krwawienie nie ustaje, ból narasta albo pojawią się gorączka, zaczerwienienie lub obrzęk. Takie objawy wymagają oceny, szczególnie u osób z zaburzeniami krzepnięcia lub małą liczbą płytek krwi.
Podsumowując, pobieranie szpiku może wiązać się z krótkim, ostrym bólem przy aspiracji lub tępym uciskiem podczas trepanobiopsji, a także z pieczeniem przy podaniu znieczulenia. Odczucia są indywidualne, lecz odpowiednie znieczulenie i bieżący kontakt z personelem pomagają ograniczyć dyskomfort i reagować na niego w trakcie badania.
Bibliografia
- https://medlineplus.gov/lab-tests/bone-marrow-tests/
- https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/17735-bone-marrow-biopsy
- https://medlineplus.gov/ency/article/003934.htm
- https://www.cancer.org/cancer/diagnosis-staging/tests/biopsy-and-cytology-tests/bone-marrow-biopsy-and-aspiration.html